wtorek, 14 sierpnia 2018

Konecki Wrzesień 2018

Zapraszam Państwa już dzisiaj do udziału w obchodach "Koneckiego Września". W tym roku uroczystości odbędą się dokładnie w 75. rocznicę zdobycia Końskich przez dowodzonych przez ppor. cc. Waldemara Szwieca "Robota" żołnierzy II Zgrupowania Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury" - w dniach 31 sierpnia - 2 września 2018 r.

czwartek, 9 sierpnia 2018

Poszukiwani żołnierze 2 pp Leg. AK

Ppor. Jan Stec "Zygmunt" (1. z lewej)
z towarzyszami broni
z 1 plut. 6 komp. II/2 pp Leg. AK:
por. Jerzym Sztajgierwaldem "Rozłogiem"
i chor. Janem Siwcem "Dębowskim"

Szanowni Państwo, zwracam się z prośbą o pomoc dla jednego z Czytelników bloga Wokół Wykusu. Pracuje On nad publikacją poświęconą aktywności partyzanckiej w rejonie Ostrowca Świętokrzyskiego. Poszukuje każdej informacji na temat dwóch żołnierzy AK:
  • ppor. Jan Stec "Zygmunt", "Wacek" - dowódca 1 plutonu 6 kompanii II batalionu 2 pp Leg. AK; mieszkającego po wojnie w Łodzi;
  • sierż. pchor. Franciszek Ryczan "Zefir", "Wichura" - dowódca oddziału dywersyjnego "KRZE-IX", utworzonego w czerwcu 1944 r. przez Komendę Podobwodu AK Ostrowiec Świętokrzyski.

czwartek, 2 sierpnia 2018

Wieś jako zaplecze oporu wobec Niemców

Od pierwszych dni II wojny światowej polska wieś w sposób całkowicie wymuszony stała się w pełni zaangażowanym uczestnikiem działań zbrojnych i takim pozostała do końca konfliktu. Odegrała ważną rolę w ratowaniu bytu narodu polskiego, a także w pośredniej i bezpośredniej walce o niepodległość Polski. Jak napisał prof. Piotr Matusak, „wieś stała się oparciem dla całokształtu życia narodowego, w tym także politycznego, […] jak i masowej akcji pomocy społecznej oraz powszechnego oporu Polaków. Była też wieś ostoją walki zbrojnej”.

Mieszkańcy prowincji byli świadkami zmagań Wojska Polskiego z atakującymi kraj oddziałami armii III Rzeszy niemieckiej. I chociaż nie posiadali wyposażenia ani uzbrojenia, służyli wsparciem dla polskich żołnierzy. Podczas bitew i potyczek w trakcie wojny obronnej 1939 r. ludność wiejska w pierwszej kolejności udzielała wsparcia aprowizacyjnego dla oddziałów, które zajmowały w pobliżu swe pozycje obronne. Poza obowiązkową pomocą i wynikającą z ustawodawstwa polskiego służebnością materiałową wobec Wojska Polskiego, duża część działań była oddolną inicjatywą społeczeństwa. Chłopi dostarczali stacjonującym w ich okolicy oddziałom polskim żywność. Ponadto informowali o nietypowych sytuacjach, bądź ruchach wojsk nieprzyjacielskich. Udzielali wreszcie kwaterunku dla żołnierzy rzuconych na front. Niejednokrotnie pełnili także funkcje wozaków z własnymi podwodami oraz przewodników po dobrze znanej im okolicy.

wtorek, 24 lipca 2018

Zmarł Andrzej Gawron

Z żalem informuję, że dzisiaj 24 lipca 2018 r. zmarł Andrzej Gawron. Nie służył w Armii Krajowej, ale po 1957 r. związał się ze Środowiskiem Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury"-"Nurt". Przez wiele lat opiekował się pomnikami Środowiska pod Ożarowem, w Woli Grójeckiej i na cmentarzu parafialnym w Ćmielowie. Był także przez szereg lat członkiem Zarządu Środowiska "Ponury"-"Nurt".

Pogrzeb śp. Andrzeja Gawrona odbędzie się w najbliższy czwartek 26 lipca 2018 r. o godz. 14.30 w kościele pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Ćmielowie.

czwartek, 12 lipca 2018

Kazimierz Czesław Rybczyński "Sokół" w "Kronice Świętokrzyskiej"

W marcu br. na blogu pisałem o sierż. Kazimierzu Rybczyńskim "Sokole". Dzięki wsparciu jego rodziny udało się zebrać materiały i przygotować kolejny biogram żołnierza oddziału ochrony radiostacji Komendy Okręgu Radomsko-Kieleckiego AK pod dowództwem ppor. Jana Kosińskiego "Inspektora Jacka". 

Jako, że ponad wszystko szanuję słowo pisane w formie tradycyjnej, papierowej, zapraszam Państwa do lektury najnowszego numeru "Kroniki Świętokrzyskiej" - pisma wydawanego przez samorząd gminy Nowa Słupia. W numerze 2/2018 prezentuję biogram sierż. Rybczyńskiego. Mam nadzieję, że tym artykułem rozpocznę cykl biogramów żołnierzy Armii Krajowej, którzy pochodzili z podnóża Łysej Góry.

środa, 11 lipca 2018

"Kuryer Kielecki" nt. wsi polskiej podczas II wojny światowej

W dzisiejszym (środowym) numerze "Echa Dnia" znajdą Państwo dodatek - specjalną gazetę okolicznościową "Kuryer Kielecki". Aktualny numer 2 (42) pod tytułem Zapomniani bohaterowie. Wieś polska podczas II wojny światowej przygotowany został przez historyków z Instytutu Pamięci Narodowej, Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach oraz Muzeum Wsi Kieleckiej - oddział Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie.


wtorek, 10 lipca 2018

Portal "Martyrologia Wsi Polskich"

Dzisiaj podczas konferencji prasowej z udziałem dr. Jarosława Szarka - prezesa IPN, dr. Adama Jarubasa - marszałka województwa świętokrzyskiego, dr. Rafała Leśkiewicza - dyrektora Biura Informatyki IPN, Mariusza Masnego - dyrektora Muzeum Wsi Kieleckiej oraz pracowników Delegatury IPN w Kielcach: dr. Tomasza Domańskiego, Leszka Bukowskiego i dr. Marka Jedynaka miała miejsce inauguracja odnowionego portalu edukacyjnego.

Dzięki współpracy Instytutu Pamięci Narodowej i Muzeum Wsi Kieleckiej w Internecie od dzisiaj funkcjonuje zmodernizowany portal edukacyjny "Martyrologia Wsi Polskich". Jego pierwotna wersja ruszyła w 2009 r.
  

poniedziałek, 9 lipca 2018

Nabór artykułów do "Biuletynu Informacyjnego Studium Polski Podziemnej"

Studium Polski Podziemnej w Londynie (którego miałem okazję być już parę razy użytkownikiem) to jedna z najbardziej zasłużonych instytucji naukowo-archiwalnych na Zachodzie. Obecnie zamierza wydać trzynasty już numer „Biuletynu Informacyjnego Studium Polski Podziemnej” w nowej koncepcji.
 
Celem Redakcji "BI SPP" jest umożliwienie utalentowanym studentom i doktorantom historii opublikowania najciekawszych artykułów historycznych tematycznie związanych z Polskim Państwem Podziemnym i Armia Krajową. Projekt ten zarazem zapoczątkuje powstanie „Platformy Młodego Historyka” - miejsca startu dla młodych i obiecujących adeptów historii.

piątek, 6 lipca 2018

Pomnik "Ponurego" w Wąchocku

Na przestrzeni lat Środowisko Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”–„Nurt” zrealizowało kilkadziesiąt akcji upamiętnienia swoich towarzyszy broni. Były to tablice w kruchtach kościołów lub skromne pomniki. Weterani Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury” i I batalionu 2 Pułku Piechoty Legionów AK są także fundatorami pierwszego w Polsce po 1956 r. figuratywnego obelisku poświęconego oficerowi Armii Krajowej. Dzisiaj, dokładnie w 32. rocznicę posadowienia obelisku na płycie rynku w Wąchocku, okoliczności jego powstania warte są szczegółowego przedstawienia.

Z inicjatywą ufundowania pomnika mjr. Jana Piwnika „Ponurego” wystąpił Andrzej Kasten „Zulejka”, który w 1943 r. służył jako strzelec w I Zgrupowaniu por. Eugeniusza Kaszyńskiego „Nurta”.

poniedziałek, 2 lipca 2018

Komiks o Jerzym Bartniku „Magiku”

„Syn Pułku” – tak mówiło się o najmłodszych, często młodocianych, żołnierzach oddziałów. Jerzy Antoni Bartnik „Magik” (1930–2011) był „Synem Pułku” Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”. Już jako nastolatek zaangażowany był w konspirację ZWZ–AK. Aresztowany razem z rodziną w podwarszawskiej Zielonce i wywieziony do katowni w al. Szucha 25 w Warszawie. Po dwóch przesłuchaniach został zwolniony jako młodociany.
   
W obawie przed kolejnym aresztowaniem wyjechał do Suchedniowa z babcią Zofią Olbrycht, pełniącą rolę długodystansowej łączniczki KG AK i Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”. Pod rozkazami por. Jana Piwnika spędził kilka miesięcy służąc w partyzanckim oddziale. W 1944 r. walczył w Powstaniu Warszawskim, za co otrzymał Order Wojenny Virtuti Militari V kl. Po latach został bohaterem książki Marii Wiśniewskiej pt. „Magik” i „Lalka”. Prawdziwa opowieść o najmłodszym kawalerze Krzyża Virtuti Militari wg Kapituły.

sobota, 30 czerwca 2018

Kielecczyzna. Dzień Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej

Nakładem Fundacji "Pomnik - Mauzoleum" w Michniowie i przy wsparciu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Świętokrzyskiego ukazała się nowa książka w opracowaniu Stanisława Krogulca, prezesa tejże fundacji.
  
W pracy Kielecczyzna. Dzień Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej przedstawione zostały okoliczności ustanowienia nowego święta państwowego przypadającego na 12 lipca. Kolejno zaprezentowany został zbiorowy portret mieszkańców Michniowa sprzed zagłady wsi.

środa, 27 czerwca 2018

Dzień Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej

W tym roku przypada 75. rocznica pacyfikacji wsi Michniów na Kielecczyźnie, gdzie w dwudniowej akcji represyjnej 12 i 13 lipca 1943 r. Niemcy zabili 204 cywilnych mieszkańców (102 mężczyzn, 54 kobiety oraz 48 dzieci w wieku od 9 dni do 15 lat). Ponadto w tym roku po raz pierwszy obchodzić będziemy nowe święto państwowe - Dzień Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej.

Z tej okazji Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach oraz Muzeum Wsi Kieleckiej przygotowało cykl wydarzeń upamiętniających pomordowanych nie tylko w Michniowie, ale we wszystkich 817 polskich wsiach represjonowanych podczas II wojny światowej.

piątek, 22 czerwca 2018

Damy i kawalerowie Orderu Wojennego Virtuti Militari

Order Wojenny Virtuti Militari
płk. cc. Jana Piwnika "Ponurego"
(zb. Kwatery "Ponurego" w Janowicach,
foto M. Jedynak)
Dzisiaj, 22 czerwca, przypada 226. rocznica ustanowienia najwyższego polskiego odznaczenia wojennego - Orderu Wojennego Virtuti Militari (j. łac. Męstwu wojskowemu – (cnocie) dzielności żołnierskiej). Odznaczenie ustanowione zostało przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 r. dla  uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej, przeciwko interwencji Imperium Rosyjskiego i konfederacji targowickiej i w obronie Konstytucji 3 maja.
  
Podczas i po zakończeniu II wojny światowej Orderem Wojennym Virtuti Militari IV klasy zostało odznaczonych 2 żołnierzy (Jan Piwnik "Ponury" i Leszek Zahorski "Leszek Biały"), zaś V klasy odznaczonych zostało 44 żołnierzy Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury" i I batalionu 2 Pułku Piechoty Legionów AK "Nurta". Specjalnie dla Państwa udostępniam listę dam i kawalerów Orderu Wojennego Virtuti Militari.

środa, 20 czerwca 2018

Krzyż Wolności i Solidarności dla Wandy Pomianowskiej

Mam zaszczyt poinformować Państwa, że 22 czerwca 2018 r. o godz. 15.00 w Centrum Edukacyjnym „Przystanek Historia” IPN w Kielcach (ul. Warszawska 5) odbędzie się ceremonia wręczenia odznaczeń państwowych - Krzyży Wolności i Solidarności 24 działaczom opozycji antykomunistycznej z byłego województwa kieleckiego. W imieniu prezydenta RP aktu dekoracji dokona dr hab. Filip Musiał, dyrektor Oddziału IPN w Krakowie.

Wśród odznaczonych znalazła się także Wanda Salomea Pomianowska "Warta", która podczas II wojny światowej była łączniczką Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury" z Komendą Główną AK. Pośmiertnie przyznane odznaczenie zostanie przekazane na ręce członków rodziny Pomianowskich.

piątek, 15 czerwca 2018

Broszura z okazji 30. rocznicy powtórnego pogrzebu "Ponurego"

Dzisiaj rozpoczynają się Uroczystości Wykusowe. Pierwszym punktem programu będzie panel dyskusyjny z okazji 30. rocznicy powtórnego pogrzebu płk. Jana Piwnika "Ponurego". O tym ważnym wydarzeniu u schyłku PRL będą dyskutować historycy z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, Komendy Głównej Policji i Instytutu Pamięci Narodowej, a także jeden z członków Komitetu Organizacyjnego Pogrzebu - Mieczysław Sokołowski, siostrzeniec płk. "Ponurego". Na spotkanie zapraszam już dzisiaj na godz. 15.00 do Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w Wąchocku.

Temat uroczystości pogrzebowych w czerwcu 1988 r. zdecydowaliśmy się przedstawić również w wersji pisemnej. Dla uczestników I Rajdu Rowerowego Wykus 2018 przygotowane zostały broszury pt. ... 

poniedziałek, 11 czerwca 2018

Panel dyskusyjny w 30. rocznicę powrotu "Ponurego" w Góry Świętokrzyskie

Nadchodzące dni pełne są wydarzeń związanych z tradycją II wojny światowej. Tym razem zapraszam Państwa do Wąchocka. W tamtejszym Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury 15 czerwca br. oficjalnie rozpoczną się tegoroczne uroczystości kombatanckie żołnierzy oddziałów partyzanckich AK "Ponurego" i "Nurta".
 
 
Obchody rozpoczniemy panelem dyskusyjnym z okazji 30. rocznicy powrotu płk. Jana Piwnika "Ponurego" w Góry Świętokrzyskie.

czwartek, 7 czerwca 2018

Obrona Terytorialna w Polsce. Przeszłość - przyszłość

Żołnierze Wojsk Obrony Terytorialnej
(foto Michał Niwicz)
Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Kielcach płk Jarosław Molisak ma zaszczyt zaprosić na konferencję pt. Obrona Terytorialna w Polsce. Przeszłość - przyszłość. Obrady odbędą się 14 czerwca 2018 r. w sali konferencyjnej Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach (Okrąglak, sala nr 12).
 
Podczas konferencji będę miał zaszczyt wygłosić referat pt. Taktyka „małej wojny”. Wykorzystanie doświadczeń Armii Krajowej w tworzeniu nowoczesnej Obrony Terytorialnej.
  
Dotychczas tematykę walk partyzanckich podczas II wojny światowej w takim ujęciu prezentowałem tylko podczas zamkniętych wykładów dla oficerów szkolących się na kursach z zakresu współpracy cywilno-wojskowej w Centrum Przygotowań do Misji Zagranicznych w Kielcach. Będzie więc okazja szerzej przedstawić moje wnioski. Zainteresowanych zapraszam do zapoznania się z programem konferencji.

wtorek, 5 czerwca 2018

Wieś polska podczas okupacji niemieckiej

Wieś polska podczas okupacji niemieckiej. Obrady rozpoczną się 12 czerwca 2018 r. o godz. 12.00 w Centrum Edukacyjnym IPN „Przystanek Historia” przy ul. Warszawskiej 5 w Kielcach.
Muzeum Wsi Kieleckiej oraz Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach w ramach obchodów ustanowionego przez prezydenta RP „Dnia Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej” oraz obchodów 75. rocznicy pacyfikacji Michniowa zapraszają na konferencję popularnonaukową pt.
  
Problematyka udziału mieszkańców wsi polskiej w zmaganiach o odzyskanie niepodległości oraz dyskusja na temat strat poniesionych przez prowincję podczas II wojny światowej są nieobecne w dyskursie publicznym. Dlatego organizatorzy zdecydowali się zwrócić uwagę na aktywność obszarów wiejskich i skalę represji niemieckich poniesionych przez polską wieś. Do debaty zostali zaproszeni zajmujący się dziejami II wojny światowej historycy z Instytutu Pamięci Narodowej, Muzeum Wsi Kieleckiej i Uniwersytetu Jana Kochanowskiego.

środa, 30 maja 2018

Dziennik "Staszka" - fragment 1

Kiedyś ktoś powiedział mi, że przypadek ma na imię Duch Święty. Coś w tym musi być. Wczoraj nanosiłem ostatnie poprawki w Dzienniku Stanisława Wolffa "Staszka". Chwila zastanowienia i udało mi się zidentyfikować dwie nieznane wcześniej fotografie por. cc. Antoniego Jastrzębskiego "Ugora" - cichociemnego, inspektora "Związku Odwetu" w Okręgu Radomsko-Kieleckim AK. Fotografie znajdą się w planowanej na październik książce. Będę o tym na pewno informował.

sobota, 26 maja 2018

Ulica Józefa Czernikiewicza "Sęka" w Busku-Zdroju

W obecnych czasach, gdy odchodzą ostatni żołnierze Armii Krajowej, ważne jest by upamiętnić ich czyn zbrojny podczas II wojny światowej, ale i ciężką pracę po jej zakończeniu. Jedną z osób, które zostały docenione i uhonorowane przez społeczność, wśród której mieszkał jest śp. kpt. Józef Nikodem Czernikiewicz „Sęk”. Był żołnierzem 1 plutonu „Oseta” III Zgrupowania Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury” i I batalionu 2 Pułku Piechoty Legionów AK „Nurta”.
  
Po zakończeniu II wojny światowej na stałe zamieszkał w Busku-Zdroju. Od 1952 r. do emerytury był nauczycielem fizyki w miejscowym Liceum Ogólnokształcącym w Busku-Zdroju, gdzie pracował do emerytury. Prowadził również szkolny chór. Wychował setki mieszkańców ziemi buskiej.

piątek, 25 maja 2018

Kotwica Polski Walczącej

Pisałem jakiś czas temu o współczesnych opaskach noszonych przez kombatantów Armii Krajowej. Częstym motywem występującym na nich jest kotwica Polski Walczącej. Warto zatem przyjrzeć się, jak i kiedy oznaka ta pojawiła się i została upowszechniona w szeregach AK podczas II wojny światowej.
   
W rozkazie nr 252/Kdw dowódcy Armii Krajowej z 13 marca 1943 r. dot. uregulowania akcji bieżącej w obszarach i okręgach gen. bryg. Stefan Rowecki „Grabica”, „Grot” określił m.in. zasady działania oddziałów dywersyjnych i partyzanckich podległych Kierownictwu Dywersji "Kedywowi" AK.
   
W swoich wytycznych gen. "Grot" nakazał oficjalnie stosować kotwicę Polski Walczącej jako symbol akcji realizowanych przez Siły Zbrojne w Kraju. W tym miejscu należy przywołać fragment wspomnianego rozkazu.

czwartek, 17 maja 2018

Wykus 2018 - program

Szanowni Państwo, przedstawiam program tegorocznych uroczystości na Wykusie. Do zobaczenia już niebawem w Lasach Siekierzyńskich! 


wtorek, 15 maja 2018

Zapraszam na film o "Robocie"

Szanowni Państwo, mam wielką przyjemność zaprosić do obejrzenia udostępnionego w całości (dzień po premierze) filmu pt. Robot. Niezwykła historia Waldemara Szwieca, w reżyserii Wojciecha Niebelskiego i Marka Wrony, scenariusz Marek Jedynak i Wojciech Niebelski, produkcja Fundacja Kultury im. Stefana Kudelskiego, Kielce 2018.
 

środa, 9 maja 2018

Robot - niezwykła historia

Fundacja Kultury im. Stefana Kudelskiego ma zaszczyt zaprosić Państwa na premierę filmu dokumentalnego pt. Robot. Niezwykła historia Waldemara Szwieca.
  
Chyba już sam tytuł zachęca do zapoznania się z obrazem, w którym przedstawiam losy cichociemnego spadochroniarza Armii Krajowej i dowódcy II Zgrupowania Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury".

Pokaz premierowy odbędzie się 14 maja br. o godz. 16.00 w Kinie Fenomen w Wojewódzkim Domu Kultury im. Józefa Piłsudskiego w Kielcach przy ul. ks. Piotra Ściegiennego 2. Serdecznie zapraszam!

czwartek, 19 kwietnia 2018

Epilog 2 pp Leg. AK

Biblioteka Publiczna we Włoszczowie zaprasza na wykład dr. Marka Jedynaka pt. Bitwy pod Olesznem i Chotowem. Epilog 2 Pułku Piechoty Legionów AK
  
Spotkanie odbędzie się 25 kwietnia 2018 r. o godz. 17.00 w sali konferencyjnej Biblioteki Publicznej we Włoszczowie. Wstęp wolny. Serdecznie zapraszam!

czwartek, 12 kwietnia 2018

Ponury, Nurt i... Kopernik

Serwis "Nauka w Polsce" podał, że "naukowcy odtworzą staropolskie leki i terapeutyki na podstawie recept sprzed 400 lat. Farmaceuci i biotechnolodzy pod kierunkiem historyka z Uniwersytetu Wrocławskiego zrekonstruują i sprawdzą jak działały medykamenty opisywane w historycznych źródłach". Gratuluję pomysłu i życzę powodzenia w badaniach. Jest mi to temat niezmiernie bliski, ponieważ jeden z żołnierzy Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury" zajmował się dokładnie takimi badaniami już w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX w.

Chcę w tej sytuacji przybliżyć Państwu sylwetkę kpt. dr. n. farm. Zdzisława Adama Mameły ps. "Grom". Urodził się w 1923 r. w Bodzechowie w rodzinie Michała i Marianny z d. Kazimierskiej. Do 1939 r. uczył się w gimnazjum w Ostrowcu Świętokrzyskim.

Spotkanie w ramach Miesiąca Pamięci Narodowej

Sołtys Rogowa oraz Wiejski Dom Kultury w Rogowie k. Końskich zapraszają 19 kwietnia 2018 r. na godz. 17.00  na spotkanie w ramach Miesiąca Pamięci Narodowej.
  
Konecki historyk Marian Wikiera i sołtys Rogowa Marek Kozerawski przybliżą sylwetki żołnierzy AK i członka GL pochodzących z podkoneckiej wsi. Cztery sylwetki, cztery drogi przez wojenną pożogę, wszyscy związani z jedną wsią. Warto przybyć i posłuchać. Zaprezentowane zostaną sylwetki nw. osób:

środa, 28 marca 2018

Motocyklem w poszukiwaniu idei

Chciałbym dziś Państwu zarekomendować książkę nie tylko dla motocyklistów - Motocyklem w poszukiwaniu idei Grzegorza Panka to zapis z kilkunastu podróży jednośladem po Polsce. Autor dotarł także w Góry Świętokrzyskie do miejsc związanych ze Zgrupowaniami Partyzanckimi AK "Ponury" i I batalionem 2 pp Leg. AK "Nurta".
  

czwartek, 15 marca 2018

Odznaka Środowiska Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury"-"Nurt"

Odznaka Środowiska "Ponury"-"Nurt"
(foto Marek Jedynak)
Przedstawiam Państwu temat, który niestety należy stale przypominać. Powodem tego jest prawdopodobnie uniwersalność, prostota, klasyka i to coś, co posiada ta piękna odznaka...
   
Weterani oddziałów partyzanckich Armii Krajowej płk. Jana Piwnika „Ponurego” i mjr. Eugeniusza Kaszyńskiego „Nurta” przywiązani byli do wzorców wyniesionych z okresu Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej. Jako skupisko ludzi wywodzących się z jednej formacji zbrojnej, pragnęli wyróżniać się na tle pozostałych grup kombatanckich. Te tendencje dodatkowo powiększała ich niezależna działalność w Środowisku Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”–„Nurt”. Umożliwiła im to znana dziś w Polsce i bezbłędnie kojarzona odznaka. Świadczy to o jej uniwersalności, trafnym wyborze i przede wszystkim prostocie elementów, z których się składa.

piątek, 9 marca 2018

Opaski Armii Krajowej

Opaska gen. Tadeusza Komorowskiego "Bora",
dowódcy Armii Krajowej
Podczas kombatanckich uroczystości możemy spotkać się z przeróżnymi wariacjami na temat biało-czerwonych opasek, noszonych przez weteranów. Z resztą nie tylko weterani, ale i zdecydowanie młodsi sympatycy Armii Krajowej obecnie noszą opaski. Najczęściej można zobaczyć na nich litery „AK”, kotwicę Polski Walczącej lub orła białego, nazwę miejscowości, gdzie działa koło Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Spotkać się można także z innymi „wariacjami na temat”, ale te pozwolę sobie akurat przemilczeć…
   
Różnorodność widać także w sposobie noszenia opasek. Część osób zakłada je na lewe ramię, część – na prawe. Obecnie pod tym względem panuje całkowita dowolność. Można zawsze powiedzieć, że liczy się symbol, pamięć o czynie zbrojnym AK itd. Jak to jednak było podczas II wojny światowej? Kto, gdzie i kiedy zaczął występować regularnie z biało-czerwonymi opaskami? Czy żołnierze AK nosili je przez całą wojnę?

środa, 7 marca 2018

Kazimierz Czesław Rybczyński "Sokół"

W pobliżu obozowiska Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury" na Wykusie w Lasach Siekierzyńskich stacjonował także wydzielony oddział ochrony radiostacji Komendy Okręgu Radomsko-Kieleckiego AK pod dowództwem ppor. Jana Kosińskiego "Inspektora Jacka". Ugrupowanie to zostało zdziesiątkowane podczas III obławy na Wykusie 28 października 1943 r. Przeżyli nieliczni. Kilku z nich dołączyło do Zgrupowań pod dowództwem por. cc. Jana Piwnika "Ponurego". Kilku opuściło las i powróciło do konspiracji.

Jednym z żołnierzy "Inspektora Jacka" był sierż. Kazimierz Czesław Rybczyński "Sokół". Urodził się 21 marca 1909 r. w Słupi Nowej w rodzinie Stefana i Anny z d. Gajewskiej. Ochrzczony został w parafii pw. św. Wawrzyńca w Nowej Słupi.

środa, 28 lutego 2018

Stanisław Wolff - partyzancki kronikarz

Szanowni Państwo, zapraszam serdecznie do lektury numeru 9/2018 z 4 marca 2018 r. "Tygodnika eM". Prezentuję w nim sylwetkę st. strz. z cenz. Stanisława Wolffa "Babińskiego", "Staszka". Znawcy dziejów Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury" doskonale wiedzą, kim był "Staszek". Pozostałym zdradzę, że był autorem dziennika pisanego na bieżąco podczas walk w 1943 r. Z oddziałów dowodzonych przez por. Jana Piwnika "Ponurego" zachowały się tylko dwa memuary.

Wersję pdf można pobrać tutaj.

poniedziałek, 26 lutego 2018

Losy Wyklętych - żołnierze AK w konspiracji niepodległościowej

Delegatura IPN w Kielcach zaprasza nauczycieli i uczniów na spotkania edukacyjne z okazji Narodowego Dnia Pamięci "Żołnierzy Wyklętych". Zaplanowane zostały spotkania w Centrum Edukacyjnym IPN „Przystanek Historia” przy ul. Warszawskiej 5 w terminach: 28 lutego godz. 10.00, 6 marca godz. 10.00, 7 marca godz. 12.00, 8 marca godz. 10.00 oraz 12.00, 9 marca godz. 10.00. W programie spotkań znajduje się prelekcja historyka z kieleckiej delegatury IPN na temat powojennego podziemia niepodległościowego oraz projekcja filmu Zapora w reż. K. Starczewskiego.
   
Ponadto zapraszamy również na wykład otwarty dr. Marka Jedynaka pt. Losy Wyklętych - żołnierze AK w konspiracji niepodległościowej w dniu 6 marca 2018 r. o godz. 17.00, oczywiście także w Centrum Edukacyjnym IPN "Przystanek Historia" przy ul. Warszawskiej 5 w Kielcach.


sobota, 24 lutego 2018

Cmentarz wojenny k. Skarżyska-Kamiennej

Cmentarz wojenny w lesie na zachód od Skarżyska Książęcego to chyba jedyna nekropolia, która pozostała po II wojnie światowej w miejscu jej posadowienia. Wspólnie z red. Tomaszem Trepką z "Echa Dnia" przypomnieliśmy o tym niezwykłym miejscu. Spoczywają tam żołnierze Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury" polegli w 1943 r., ale także żołnierze innych oddziałów AK i konspiratorzy z Podobwodu AK Skarżysko-Kamienna krypt. "Morwa". Zapraszam do wirtualnych odwiedzin spoczywających tam żołnierzy. Może zachęci to Państwa do wycieczki w te piękne lasy. Wiosna za pasem...

piątek, 23 lutego 2018

O Władysławie Wasilewskim "Osecie" słów kilka

I choćbym nie wiem jak się gimnastykował i kwerendę prowadził, to zawsze po wydaniu książki znajdą się jakieś materiały, które warto byłoby przedstawić...
  
Tym razem prezentuję Państwu dokument wystawiony przez kpr. pchor. Władysława Wasilewskiego "Oseta", dowódcę 1 plutonu III Zgrupowania Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury". 

czwartek, 22 lutego 2018

Kadra dowódcza 2 Dywizji Piechoty Legionów AK w konspiracji niepodległościowej

Na zaproszenie stowarzyszenia Ostrowieccy Patrioci w tym roku również będę miał przyjemność wziąć udział w obchodach Narodowego Dnia Pamięci "Żołnierzy Wyklętych" w Ostrowcu Świętokrzyskim. 
  
Zapraszam Państwa do galerii fotografii Kina Etiuda 1 marca 2018 r. na godz. 19.00, gdzie wygłoszę prelekcję pt. Kadra dowódcza 2 Dywizji Piechoty Legionów AK w konspiracji niepodległościowej.
 
Po prelekcji będzie miał miejsce przedpremierowy pokaz filmu Obława w reżyserii Maksymiliana Bednarza.

środa, 21 lutego 2018

Żydzi w oddziałach Armii Krajowej (1) - Halina Zawadzka "Malina"

Moje badania zbiegły się w czasie z ostatnio nagłośnioną i skomplikowaną sytuacją dotyczącą stosunków polsko-izraelskich. Kwestia poprawnego nazewnictwa niemieckich obozów koncentracyjnych funkcjonujących podczas II wojny światowej na terytorium okupowanej Polski będzie podnoszona niestety jeszcze nie jeden raz. Obok tego jak mantra przez niektóre środowiska przywoływany będzie rzekomy antysemityzm Polaków. Stając po stronie polskiej racji stanu chciałbym przedstawić sylwetki tych Żydów, którzy dzięki Armii Krajowej uniknęli śmierci z rąk niemieckich oprawców.

Pierwszą przedstawicielką religii mojżeszowej, o której chcę Państwu opowiedzieć, jest Halina Zawadzka "Malina". Urodziła się w Końskich, w rodzinie miejscowego dentysty Daniela Hipolita Kona i Leonii z d. Szpitbaum w 1924 r.
   

wtorek, 20 lutego 2018

Zmiany, zmiany, zmiany

Szanowni Państwo,
   
Kto jest aktywnym użytkownikiem Facebooka na pewno już wie, że nastąpiły pewne zmiany. Zdecydowaliśmy się podzielić naszą działalność popularyzatorską i naukową. Moja aktywność na blogu "Wokół Wykusu" (tym tradycyjnym i facebookowym) w dalszym ciągu będzie skupiała się na żołnierzach Armii Krajowej z Wykusu służących w szeregach Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury" i w I batalionie 2 Pułku Piechoty Legionów AK oraz działających po II wojnie światowej w Środowisku Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury"-"Nurt".
   
Zapraszam do polubienia nowej facebookowej strony bloga "Wokół Wykusu" oraz lektury kolejnych - mam nadzieję, że interesujących - wpisów. 


poniedziałek, 19 lutego 2018

Nabór tekstów do gazety "Wykus" 2018

Jak co roku podczas uroczystości na Wykusie kolportowana będzie jednodniówka „Wykus”. Stali bywalcy uroczystości tytuł znają doskonale. Od 1996 r. weterani AK oraz Ich spadkobiercy na łamach gazety przybliżają dzieje Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury", I batalionu 2 Pułku Piechoty Legionów AK oraz Środowiska Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury"-"Nurt".

Od lat uczestnicy partyzanckich uroczystości współtworzą nasze wydawnictwo. Dlatego także i w tym roku mam przyjemność i zaszczyt zaprosić Państwa do nadsyłania artykułów do gazety "Wykus".

wtorek, 6 lutego 2018

75. rocznica zagłady IV Odcinka "Wachlarza"

Więzienie w Mińsku
W połowie grudnia 1942 r. do Komendy Głównej AK zaczęły spływać niepokojące informacje o masowych aresztowaniach członków wydzielonej organizacji dywersyjnej „Wachlarz” na Kresach Wschodnich. Celem organizacji było prowadzenie dywersji na zapleczu frontu wschodniego poza przedwojennymi granicami II RP. O ile na III Odcinku Wachlarza z bazą w Brześciu nad Bugiem Niemcy zatrzymali jedynie czterech żołnierzy, w tym dwóch cichociemnych, to na IV Odcinku z siedzibą w Mińsku wpadło blisko 20 osób, w tym 5 skoczków. Aresztowani z III Odcinka zostali odbici 18 stycznia 1943 r. z więzienia w Pińsku przez grupę uderzeniową pod dowództwem cichociemnego por. Jana Piwnika „Donata” vel „Ponurego”. Wydobycie osadzonych z więzienia w Mińsku miał osobiście nadzorować szef sztabu Wachlarza mjr Stefan Rychter „Tumry” oraz cichociemny rtm. Jerzy Sokołowski „Mira”. Niestety, finał akcji okazał się tragiczny.

czwartek, 1 lutego 2018

III Sandomierska Sesja Popularnonaukowa

Zapraszam Państwa do królewskiego miasta Sandomierza, gdzie po raz trzeci wspólnie z Robertem Piwko organizujemy Sandomierską Sesję Popularnonaukową. Tym razem tematem obrad będą losy żołnierzy Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej w Sandomierzu. Sesji patronują Marek Bronkowski - burmistrz Sandomierza oraz dr Dorota Koczwańska-Kalita - naczelnik Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach.

Spotkanie odbędzie się w Ratuszu Miejskim (Rynek 1) w Sandomierzu 13 lutego 2018 r., początek o godz. 16.00. Szczegółowy program znajdą Państwo w rozwinięciu posta.

niedziela, 28 stycznia 2018

74. rocznica likwidacji agenta gestapo ppor. Jerzego Wojnowskiego "Motora"

1. "Ponury" i "Robot" na Wykusie.
Jedną z podstawowych zasad konspiracji było budowanie struktur na sprawdzonych, godnych zaufania ludziach. Oczywiście wśród członków podziemia także zdarzały się jednostki z, oględnie mówiąc, zbyt długim językiem. O wiele gorsza w skutkach była jednakże działalność konfidentów oraz agentów gestapo, którzy wniknęli lub wywodzili się z organizacji. Jednym z najjaskrawszych przykładów niemieckiego szpiega w szeregach AK był oficer Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”, ppor. Jerzy Wojnowski „Motor”.

piątek, 26 stycznia 2018

Ppor. cz.w. Zdzisław Stefan Rachtan "Halny" (1924-2014)

Cztery lata temu, 26 stycznia 2014 r., w Warszawie w wieku 90 lat zmarł podporucznik czasu wojny Zdzisław Stefan Rachtan „Halny” vel „Zdzisław Drzazga”. Ostatni oficer Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury” i I batalionu 2 pułku piechoty Legionów AK, awansowany na stopień oficerski jeszcze podczas II wojny światowej. Jeden z twórców i założycieli niezależnego kombatanckiego Środowiska Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”–„Nurt” i jeden z inicjatorów budowy kapliczki Matki Boskiej Bolesnej na Wykusie. Honorowy Przewodniczący Środowiska Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”–„Nurt”. Laureat Nagrody IPN „Kustosz Pamięci Narodowej”. Honorowy Obywatel Wąchocka i Starachowic.

czwartek, 18 stycznia 2018

75. rocznica rozbicia więzienia w Pińsku

1. Plan więzienia w  Pińsku





Najliczniejszą grupę wśród cichociemnych – spadochroniarzy Armii Krajowej stanowili specjaliści wyszkoleni w zakresie dywersji. Podczas kursów trenowali różne warianty akcji zbrojnych, w tym odbijanie więźniów. Posiadanie tego typu umiejętności było jednym z powodów mianowania dowódcą akcji rozbicia więzienia w Pińsku cichociemnego por. Jana Piwnika „Ponurego” vel „Donata”. Uderzenie zostało wykonane 18 stycznia 1943 r. i przeszło do akowskiej legendy jako jedna z najlepiej przeprowadzonych akcji tego typu.